Elmadağ Kbb yazımız, her evin bir gece yarısı mutlaka sorduğu soruya ayrıldı: "Şimdi acile mi gitsek, sabahı mı beklesek?" Kulak burun boğaz şikayetleri, bu kararsızlığın en verimli alanıdır; çünkü yelpazesi çok geniştir: Bir ucunda sabahı rahatça bekleyen hafif boğaz ağrısı, öbür ucunda saatlerin önemli olduğu gerçek aciller durur ve ikisinin arasını doldurmak, tıp eğitimi almamış ev ahalisine kalır. Bu yazı, o aranın haritasıdır: Hangi tablo gerçekten acildir, hangisi ertesi gün muayenesidir, hangisi planlı randevuyla beklenir? Buzdolabına asılacak netlikte yazdık.

Önce üç kademeli sistemimizi tanıtalım: Kırmızı kademe, "şimdi" demektir; en yakın acil servise, saat kaçsa kaç. Turuncu kademe, "ilk fırsatta" demektir; aynı gün ya da ertesi gün muayene. Yeşil kademe, "planla" demektir; birkaç gün-hafta içinde randevu. Kademelerin mantığı da basittir: Nefes, kanama ve ani kayıplar kırmızıya; şiddetli ağrı ve hızla kötüleşen tablolar turuncuya; süregelen ve dalgalı şikayetler yeşile yazılır.

Haritayı kullanmadan önce tek bir çekince cümlesi: Bu rehber genel bir pusuladır, kişisel tıbbi değerlendirmenin yerine geçmez; içiniz rahat etmiyorsa, kademesi ne olursa olsun değerlendirilmek her zaman meşrudur. Pusula yol gösterir; yolcuyu yargılamaz.

Kırmızı listeyle başlayalım; şu tablolarda beklemek yoktur: Nefes almayı zorlaştıran her durum (boğazda-dilde hızla büyüyen şişlik, ses değişikliğiyle birlikte nefes darlığı, özellikle çocukta hırıltılı-zorlu solunum). Durdurulamayan burun kanaması (birazdan ev müdahalesini anlatacağız; doğru baskıya rağmen dinmeyen kanama acildir). Yutulan-kaçan cisimler: Düğme pil yutmak, saatle yarışan gerçek bir acildir; çocukta buruna-kulağa kaçan cisimler ve nefes borusuna kaçma şüphesi (ani öksürük krizi, morarma) da öyle. Ani işitme kaybı: Bir kulağın saatler içinde duymaz olması, "uyku basmış" denerek beklenmemesi gereken, erken tedavisi sonucu değiştiren bir tablodur. Ve kafa travması sonrası kulaktan gelen akıntı-kanama.

Elmadağ Kbb Doktorları

Elmadağ Kbb doktorlarının turuncu listesi, "bugün-yarın görülmeli" tablolarıdır: Şiddetli ve uykudan uyandıran kulak ağrısı (özellikle ateşle birlikteyse), kulaktan akıntı gelmesi, yüzün bir yarısında ani güçsüzlük-asimetri fark edilmesi (KBB ve nöroloji ortak alanıdır; vakitlice değerlendirilmelidir), yutkunamayacak kadar şiddetli boğaz ağrısı ve tek taraflı şişlik, ses kısıklığıyla birlikte hızla kötüleşen genel durum, bademcik enfeksiyonu sonrası ağzı açmakta zorlanma ve göz çevresinde kızarıklık-şişlikle seyreden sinüzit tablosu. Bu liste, "ambulanslık değil ama ihmallik de değil" bölgesidir; randevu sistemimizde bu tablolar için aynı gün değerlendirme önceliği tanınır, telefonla durumu anlatmanız yeterlidir.

Yeşil liste ise bu serinin diğer yazılarının konusudur: Haftalardır süren burun tıkanıklığı, tekrarlayan hafif baş dönmeleri, iki haftayı geçen ses kısıklığı, mevsimsel alerji düzeni, horlama, kulak çınlaması, geçmeyen geniz akıntısı... Bunlar acil değildir; ama "acil değil" etiketi "önemsiz" okunmasın: Yeşil liste, planlı randevunun listesidir, süresiz ertelemenin değil. Yeşilin en sık hatası, yıllarca taşınmaktır.

Kademelerin bir inceliği de kişiye göre renk değiştirmesidir: Aynı tablo, farklı hastada farklı kademeye yazılır. Kan sulandırıcı kullanan birinin burun kanaması, sağlıklı gencinkinden bir kademe yukarı okunur; şeker hastasında kulak akıntısı, bağışıklığı baskılanmış hastada her enfeksiyon, bebeklerde ve ileri yaşta birçok tablo aynı biçimde yükselir. Kendi sağlık geçmişinizi kademelere ekleyerek okuyun; kronik hastalık, aciliyet pusulasının mıknatısıdır.

Elmadağ Kbb Doktoru

Elmadağ Kbb doktoru gözüyle, evde ilk müdahalenin doğrularını da öğretelim; çünkü aciliyet anında yapılan ilk hamle, bazen her şeyi değiştirir. Burun kanamasında doğru düzen şudur: Baş öne eğilir (geriye değil; geriye yatan baş, kanı mideye yollar ve tabloyu bulandırır), burun kanatları iki parmakla sıkıca kavranır ve kesintisiz on dakika baskı uygulanır; enseye buz değil, burun köküne soğuk uygulanabilir. On dakikalık doğru baskıya rağmen dinmeyen, çok yoğun ya da kan sulandırıcı kullanan birinde görülen kanama; kırmızı listeye geçer. Kulağa kaçan cisimde karıştırma denemesi yapılmaz; cismi iten her çubuk, işi büyütür. Boğaza batan kılçıkta ekmek yutma klasiği önerilmez; batanı derine itebilir. Ve yutulan düğme pilde kusturma-bekletme yoktur; doğruca acile.

Elmadağ Kulak Burun Boğaz Doktorları

Elmadağ kulak burun boğaz doktorlarının çocuk ailelerine ezberlettiği özel işaretler de bu yazının demirbaşıdır; çünkü çocuk, tablosunu kendisi anlatamaz: Çocukta hırıltılı, çekilmeli (kaburga aralarının içe çekildiği) solunum ve morarma kırmızıdır. Oyun sırasında ani başlayan ve geçmeyen öksürük krizi, kaçan cisim şüphesidir; kırmızıdır. Yüksek ateşle birlikte boyunda belirgin şişlik ve baş hareketlerinde kısıtlılık, bekletilmez. Gece şiddetli kulak ağrısıyla ağlayan çocuk turuncudur; sabah ilk iş değerlendirilir ve bu arada yaşına uygun ağrı kesici ile gece yönetilebilir. Burundan tek taraflı, kötü kokulu akıntı; acil değil ama "cisim kaçmış olabilir" işaretidir, ilk fırsatta muayene ister.

Gece yarısı kararsızlığının modern aracı da anılsın: Telefon. Kararsız kaldığınız tabloda, gittiğiniz kliniğin danışma hattını aramak meşru ve akıllıcadır; tablonun tarifi, çoğu zaman kademeyi telefonda netleştirir. "Rahatsız etmeyeyim" nezaketi, sağlıkta erdem değildir; dinleyip yönlendirmek, bu mesleğin görev tanımıdır.

Bir kademe hatası da ters yönde yapılır ve onu da düzeltelim: Her boğaz ağrısıyla acile koşmak. Acil servisler, kırmızı tabloların alanıdır; yeşil tabloların acilde değerlendirilmesi hem bekleyen gerçek acillerin hem sizin aleyhinizedir, çünkü acil düzeni, kronik şikayetin ayrıntılı muayenesine uygun değildir. Yeşil şikayetin hakkı, planlı randevunun acelesiz yarım saatidir; doğru kapı, herkes için en hızlı kapıdır.

Elmadağ'ın kayak ve dağ günlerine özel iki satır daha: Soğukta geçirilen uzun saatler sonrası kulak ağrıları ve dondurucu rüzgârın tetiklediği burun kanamaları, pistin bilinen misafirleridir; kulaklık-bere ile korunma birincil, ağrının gece şiddetlenmesinde turuncu kademe kuralı geçerlidir. Düşme sonrası burun şekil değişikliği ve durmayan kanama ise kırmızıya yazılır; burun kırığının ilk günlerdeki değerlendirmesi, yerine oturtma şansını korur.

Elmadağ Kbb Doktoru Tavsiye

Elmadağ Kbb doktoru tavsiye ölçütlerine bu yazının gözlüğüyle bakalım: İyi adres; telefonda tablonuzu dinleyip dürüst kademe söyleyen ("bu beklemez, bugün gelin" ya da "bu acil değil, şu gün görüşelim" diyebilen), turuncu tablolara aynı gün kapı açan, kırmızı tabloda sizi oyalamayıp doğruca acile yönlendiren ve yeşil tabloya da hak ettiği ayrıntılı muayeneyi veren düzendir. Aciliyet dürüstlüğü, hekim güveninin turnusoludur: Her şikayeti "hemen gelin"e çeviren ticari acele de, gerçek aciliyeti randevuya erteleyen umursamazlık da aynı ölçüte takılır.

Son bir ezber cümlesi, yazının özü olarak: Nefes, kanama ve ani kayıplar saat sormaz; şiddetli ağrı gün sormaz; süregelen şikayet ise randevu sorar. Bu üç cümleyi bilen ev, gece yarısı kararsızlığının çoğunu çözmüş evdir.

Op. Dr. Kemal Özcan, Kulak Burun Boğaz uzmanı olarak bu kademeli düzenle çalışmaktadır: Telefonla ön değerlendirme, turuncu tablolara aynı gün öncelik, yeşil tablolara acelesiz muayene ve kırmızı tabloda dürüst yönlendirme. Adres: Doğan Taşdelen Bulvarı No: 57, Ümitköy / Çankaya; Elmadağ'dan Samsun Yolu üzerinden yaklaşık 45 dakika. Randevu ve danışma: +90 545 178 9444. Bu yazıyı ailecek bir kez okuyun; kırmızı-turuncu-yeşil ayrımı, gece yarısı kararsızlığının en iyi ilacıdır. Dileriz hep yeşilde kalırsınız; ama hangi renkte olursanız olun, ne yapacağınızı artık biliyorsunuz.

Op. Dr. Kemal Özcan