-
Eklenme:
-
Güncelleme:
-
-
-
Telefon: +90 545 178 9444
Email : [email protected]
Telefon: +90 545 178 9444
Email : [email protected]

Haymana Kbb yazımızı, bu toprakların en çok hak edene ayırdık: Büyüklerimize. İleri yaş, kulak burun boğaz dünyasında kendi mevsimini yaşar; işitme seyrelir, denge nazlanır, yutma yavaşlar, ses incelir. Ve bu mevsimin üzerine, Türkçenin en çok kullanılan tıbbi hükmü yapıştırılır: "Yaştandır." Bu cümle bazen doğrudur; yaşlanma gerçek bir fizyolojidir. Ama çoğu zaman eksiktir; çünkü "yaştandır" denilen tabloların önemli bölümü, yaşta bile tedavi edilebilir, desteklenebilir, en azından yönetilebilir tablolardır. Bu yazı, 65 üstü KBB sağlığının dört büyük başlığını (işitme, denge, yutma, ses) tek tek ele alıyor; her başlıkta aynı soruyu soruyoruz: Neresi doğal, neresi müdahalelik?
Birinci başlık, işitme: Yaşla gelen işitme seyrelmesi (presbiakuzi), ince seslerden başlar ve en çok kalabalıkta konuşmayı ayırt etmeyi zorlaştırır; "duyuyorum ama anlamıyorum" cümlesi, bu tablonun imzasıdır. Doğal kısmı budur; müdahalelik kısmı ise şudur: Bu seyrelme, kaderci bir seyirle izlenmek zorunda değildir. İşitme testi dereceyi ölçer; uygun hastada modern işitme cihazları, gözlüğün görmeye yaptığını işitmeye yapar. Ve bir büyük uyarı: Yaşlıda ani ya da hızlı işitme azalmasının bir bölümü, basit bir kulak kiri tıkacıdır; dakikalık temizlikle çözülür. "Babam artık duymuyor" diye kabullenilen tabloların muayenede buşonla açıldığı sahneler, bu mesleğin ibretlik klasikleridir; kabullenmeden önce, bir kez baktırın.
Cihaz direncini de konuşalım; çünkü en sık engel teknik değil gururdur: "Kulaklık takmam ben" cümlesi, çoğu büyükte yaşlılık etiketinden kaçıştır. İkna yolu dayatma değil deneyimdir: Deneme süreli kullanım, torunun sesini ilk kez net duyma anı ve cihazların artık neredeyse görünmez boyutlarda olduğu bilgisi; direnci, nutuklardan iyi eritir.
İşitmenin az bilinen bir boyutu da zihinle ilişkisidir: Az duyan beyin, sohbetten beslenemez; sosyal daralma ve zihinsel yorgunluk, işitme kaybının sessiz yol arkadaşlarıdır. Bu yüzden büyüklerin işitme desteği, yalnız kulak konforu değil; zihin sağlığı ve aile bağı yatırımıdır. "İdare ediyor" demeyin; sofra sohbetine tam katılamıyorsa, idare etmiyordur.
Haymana Kbb doktorlarının ikinci büyük yaşlılık başlığı dengedir ve ciddiyeti herkesçe bilinmelidir: İleri yaşta baş dönmesi ve dengesizlik, yalnız nahoş bir his değil; düşme, kırık ve yatağa bağımlılık zincirinin ilk halkasıdır. Kalça kırığının yaşlı sağlığındaki ağırlığı düşünülürse, "başı dönüyormuş, yaştandır" cümlesinin ne kadar pahalı bir ihmal olabileceği anlaşılır. Oysa yaşlı baş dönmelerinin de önemli bölümü tanınabilir nedenlerdendir: Pozisyonla tetiklenen kısa dönmeler, iç kulak kristallerinin işidir ve muayene masasındaki manevralarla düzeltilebilir; ilaç etkileşimleri (yaşlılıkta çoklu ilaç kullanımı, dengesizliğin gizli faili olabilir) gözden geçirilir; tansiyon oynamaları ve diğer nedenler ilgili dallarla iş birliğiyle yönetilir. Denge egzersizleri de yaş tanımaz; yaşlı beyni, denge verisini yeniden öğrenmekte sanılandan beceriklidir. Evdeki pratik önlemler paketini de ihmal etmeyin: Gece lambası, banyoya tutamak, kaymaz paspas, düzenli göz kontrolü; düşme, çoğu zaman önlenebilir bir kazadır.
Haymana Kbb doktoru penceresinden üçüncü başlık, yutmadır: Yaşla yutma kasları yavaşlar; lokmalar küçülür, yemek uzar, bazen "boğazıma takılıyor" yakınması başlar. Doğal yavaşlama ile müdahalelik tablonun ayrımı burada hayati önem taşır: Sık öksürükle giden yutma (özellikle sıvılarda), yemek sonrası ıslak-gurultulu ses, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları ve kilo kaybı; bunlar "yaştandır" denerek geçiştirilemeyecek, değerlendirme gerektiren işaretlerdir, çünkü yanlış yola kaçan lokma, yaşlıda zatürre kapısıdır. Katı gıdada giderek artan takılma ve kilo kaybı birlikteliği ise öncelikli ve bekletilmez bir inceleme konusudur. Aileye pratik öneriler de şunlardır: Yemeklerde acele ettirmeyin, televizyon karşısında değil sofrada ve dik oturarak yedirin, lokmaları küçültün, kuru gıdaları sulandırın. Yutma, yaşlılığın sessiz sınavıdır; gözlemci aile, en iyi erken uyarı sistemidir.
Bir ayrıntı da takma dişlere: Uyumsuz protez, yutmayı ve konuşmayı sessizce zorlaştırır; yutma yakınması olan büyükte diş hekimi kontrolü, KBB değerlendirmesinin doğal komşusudur.
Dördüncü başlık, ses: Yaşla ses telleri incelir ve ses; hafif titrek, soluk bir ton alabilir (presbifoni). Doğal kısmı budur; ama iki haftayı geçen belirgin ses değişikliği, yaşta da gençlikteki kuralla değerlendirilir: Teller görülmeden "yaştandır" denmez. Ayrıca sesi zayıflayan büyükler konuşmaktan çekinir ve sosyal geri çekilme büyür; ses terapisi ve basit egzersizler, yaşlı sesine de güç kazandırabilir. Telefonda sesi gittikçe kısılan, konuşmaktan kaçınan büyüğünüz varsa; bunu yaşlılığın değil, değerlendirilecek bir tablonun işareti sayın.
Burun tarafı da yaşlılıkta boş durmaz; kısa notlarla: Yaşla burun zarı kurur ve kanamaya meyillenir (kış aylarında nem desteği ve nazik bakım önerilir), koku seyrelir (gaz-duman güvenliği için eve dedektör şarttır) ve burun akıntısı bazen ilaç yan etkisidir; liste gözden geçirilince düzelen "yaşlılık nezleleri" hiç az değildir.
Haymana kulak burun boğaz doktorlarının yaşlı muayenesinde düzen, genç muayenesinden birkaç incelikle ayrılır ve aileler bunu bilirse süreç kolaylaşır: Randevuya bir yakın mutlaka eşlik etmelidir; hem öykü tamamlanır (yaşlı hasta şikayeti küçültmeyi sever: "bir şeyim yok benim") hem öneriler eve taşınır. İlaç listesi eksiksiz getirilmelidir; çoklu ilaç, hem belirtilerin hem tedavinin denklemine girer. Muayene temposu acelesiz kurulmalıdır; işitme azlığı olan hastayla yüksek sesle değil, yüzüne bakarak ve yavaş konuşulur. Ve kontrol takvimi yazılı verilmelidir; akılda tutma yükü, yaşlı omzuna bırakılmaz. Bu incelikleri gözeten muayene, yaşlı hastanın "doktora gitmek" direncini de eritir; iyi deneyim, sonraki randevunun davetiyesidir.
Haymana'nın termal kültürü, bu yazının büyükleri için güzel bir kapanış köprüsüdür: Kaplıca, yaşlı sağlığının sevilen dinlenme adresidir ve KBB tabloları yönetildiğinde keyfi katlanır; işitmesi desteklenen büyük, havuz sohbetine katılır; dengesi düzelen büyük, hamam sekisinde güvenle yürür. Sağlık, termal keyfin ön koşulu değil ortağıdır; ikisini birlikte planlayın. Ayrıca kaplıca dönemlerinde kulağa kaçan su ve dış kulak yolu hassasiyetleri artabilir; kaşıntı-akıntı başlarsa geçiştirmeden değerlendirme uygundur.
Haymana Kbb doktoru tavsiye ölçütleri bu başlıkta nettir: "Yaştandır" cümlesini tanı yerine kullanmayan (yaş, ayırıcı tanının bir satırıdır; hükmü değil), işitme testi ve denge değerlendirmesini yaşlıdan esirgemeyen, yutma işaretlerini ciddiye alan, ilaç listesini okuyan, yaşlıyla saygılı ve sabırlı konuşan (hastanın üzerinden aileyle değil, hastanın kendisiyle) ve aileyi bakım ortağı olarak kucaklayan hekim; büyüklerinizin emanet edileceği adrestir. Huzurevi ve bakım sürecindeki hastalar için ulaşım-randevu esnekliği de sorulacak pratik bir ölçüttür.
Ve bakım verenlere bir teşekkür cümlesi: Yaşlı sağlığının görünmez kahramanı, gözleyen ve taşıyan evlattır; sizin notunuz, muayenenin yarısıdır.
Op. Dr. Kemal Özcan, Kulak Burun Boğaz uzmanı olarak ileri yaş KBB sağlığını bu saygılı ve bütüncül düzenle yürütmektedir; işitme değerlendirmesi, denge muayenesi ve manevra tedavileri, yutma-ses değerlendirmesi ve aile bilgilendirmesi aynı çatıdadır. Adres: Doğan Taşdelen Bulvarı No: 57, Ümitköy / Çankaya; Haymana'dan araçla yaklaşık bir saat, randevular yol düzeninize göre toplanır. Randevu: +90 545 178 9444. Bu yazıyı okuyan evlatlara son söz: "Yaştandır" cümlesini duyduğunuz her yerde, bir kez de "baktıralım" deyin. Büyüklerimiz, kabullenilmeyi değil; sofrada duyulan, bahçede dengede, yemeğini afiyetle yiyen bir güzü hak ediyor.