-
Eklenme:
-
Güncelleme:
-
-
-
Telefon: +90 545 178 9444
Email : [email protected]
Telefon: +90 545 178 9444
Email : [email protected]

Keçiören Kbb randevusu almış bir hastanın en sık yaşadığı ve en az konuştuğu sorun şudur: Muayene odasında anlatamamak. Evde gayet net olan şikayet, doktor karşısında bulanıklaşır; "ne zaman başladı?" sorusuna "epey oldu", "ne sıklıkla?" sorusuna "ara ara" cevabı çıkar ve kapıdan çıkınca akla gelir: "Gece arttığını söylemeyi unuttum." Oysa tanının yarısı öyküdür; iyi anlatılan şikayet, yarı yarıya teşhis edilmiş şikayettir. Bu yazıyı Keçiörenli okuyucular için tam bu soruna ayırdık: KBB randevusundan tam verim almanın yolu, yani semptom günlüğü ve muayene hazırlığı.
Semptom günlüğü dediğimiz şey, karmaşık bir tıbbi kayıt değildir; telefonunuzun not uygulamasına yazılan birkaç satırdır. Randevudan önceki günlerde (kronik şikayetlerde birkaç hafta) şunları not edin: Şikayet hangi gün, günün hangi saatinde belirdi; ne kadar sürdü; neyle arttı (toz, soğuk, yemek, stres, yatış pozisyonu); neyle azaldı (ilaç, duş buharı, dinlenme); yanında başka ne vardı (ateş, akıntı, baş ağrısı)? Bu beş sorunun yanıtları, muayene odasında "ara ara oluyor" cümlesinin yerine konduğunda, tanı süreci gözle görülür hızlanır.
Günlüğün gücünü bir örnekle gösterelim: "Başım dönüyor" cümlesi, KBB'de onlarca ihtimalin kapısını açar. Ama günlük şöyle diyorsa: "Dönme, yatakta sağa dönünce başlıyor, yarım dakika sürüyor, gün içinde yok"; ihtimaller bire iner ve tedavisi muayene odasında yapılabilen, iyi huylu bir iç kulak kristali tablosu masaya gelir. Aynı şikayet, iki anlatım, iki bambaşka hız. Günlük, işte bu farkı yaratır.
Keçiören Kbb doktorlarına gelen şikayetlerin ortak özelliği, günlük tutmaya çok uygun olmalarıdır; çünkü KBB şikayetleri tipik olarak dalgalıdır. Alerjik burun akıntısı mevsimle ve ortamla oynar; alerjik rinit günlüğünde "parka çıkınca", "ev tozunu alınca" notları tanının yönünü çizer. Kulak çınlaması sessizlikte artar, yorgunlukla oynar; kulak çınlaması günlüğü, kahve-uykusuzluk-gürültü bağlantılarını yakalar. Reflünün boğaz yansımaları yemek saatleriyle dans eder; ses kısıklığı güne göre değişir. Horlama ise en çok "tanık günlüğü" ister: Eşinizin gözlemi (nefes durmaları, irkilerek uyanma), horlama ve uyku apnesi ayrımının en değerli verisidir.
Günlüğe eklenecek bir sayfa da ilaç ve geçmiş sayfasıdır: Kullandığınız ilaçlar (tansiyon, şeker, kan sulandırıcı dahil; bazıları kulak-burun şikayetleriyle ilişkilidir), denediğiniz spreyler ve damlalar (burun spreyi alışkanlığı, başlı başına bir tanı başlığıdır), geçirilmiş KBB ameliyatları ve alerjileriniz. Bu sayfa, hem tanıyı hem reçeteyi güvenli kılar; akılda tutmaya çalışmayın, yazın.
Günlük tutarken iki tuzaktan da kaçının: Birincisi, internet tanısı tuzağı; belirtileri arama motoruna yazıp gece yarısı kendinize korkutucu tanılar koymayın, günlük veri toplamak içindir, hüküm kurmak için değil. İkincisi, kusursuzluk tuzağı; iki gün unutulmuş günlük çöp değildir, eldeki kadarı bile "ara ara oluyor"dan kat kat değerlidir. Araç sizi yormasın; yoran araç bırakılır, bizim istediğimiz sürdürülebilir birkaç satırdır.
Keçiören Kbb doktoru karşısında günlüğün nasıl kullanılacağını da tarif edelim; çünkü amaç, doktora defter okutmak değildir: Muayene sizin cümlelerinizle başlar; günlük, cümleleriniz bulanıklaştığında başvurduğunuz yedek bellektir. "Ne zamandır?" sorusuna tarihli yanıt, "ne sıklıkla?" sorusuna sayılı yanıt verebilmek; öykü almayı hızlandırır ve kazanılan dakikalar, muayenenin kendisine ve sorularınıza harcanır. Telefonunuzdaki kayıtları (ateş ölçümleri, boğaz fotoğrafı, horlama ses kaydı) da çekinmeden gösterin; görsel-işitsel veri, KBB'de sözün en iyi tamamlayıcısıdır.
Muayenenin kendisi, hazırlığınızın karşılığını verir: Kulak zarı otoskopla, burun içi ve geniz endoskopla, boğaz ve ses bölgesi doğrudan görülerek değerlendirilir; gerekirse işitme testi ve diğer tetkikler eklenir. Tanı çoğu zaman aynı seansta netleşir ve tedavi planı (ilaç, sprey düzeni, yaşam önerisi ya da gerekiyorsa cerrahi seçenek) gerekçesiyle anlatılır. Randevudan çıkarken elinizde iki şey olmalıdır: Ne olduğunuzu anlatan bir cümle ve ne yapacağınızı anlatan bir plan. İkisinden biri eksikse, sormaktan çekinmeyin; soru, bu odanın en doğal hakkıdır.
Kronik şikayetlerin kontrol randevularında da günlük çalışmaya devam eder: Verilen tedavinin işe yarayıp yaramadığı, en net biçimde karşılaştırmalı kayıtla görülür. "Sprey başladıktan sonra gece tıkanıklığı azaldı mı?" sorusunun yanıtı, hatırlamayla değil iki haftalık notla verilir; tedavi, ölçülen yerde yönetilir. İlaç değişikliği, doz ayarı ve cerrahi karar; hepsinin zemini bu karşılaştırmadır.
Keçiören kulak burun boğaz doktorlarına çocuğunu getiren aileler için günlük yöntemi ayrıca değerlidir; çünkü çocuk, şikayetini kendisi anlatamaz ve ailenin gözlemi, muayenenin ham maddesidir. Çocuk günlüğünün başlıkları şunlardır: Uyku düzeni (horluyor mu, ağzı açık mı uyuyor, gece uyanıyor mu), iştah ve yutkunma (yemek seçme, yavaş yeme boğaz kaynaklı olabilir), kulak işaretleri (kulağını çekiştirme, televizyon sesini açtırma, seslenince duymama), hastalık sıklığı (bu kış kaç kez ateşlendi, kaç kez antibiyotik aldı). Bu dört başlığın birkaç haftalık kaydı, çocuklarda geniz eti ve orta kulak değerlendirmesinde muayene bulgularıyla birleşir ve karar (izlem mi, tedavi mi, cerrahi mi) sağlam zeminde verilir.
Büyükanne-büyükbaba refakatiyle gelen çocuklar için pratik çözüm de şudur: Anne-baba, günlüğü telefon notu olarak refakatçiye iletsin; gözlemler kimde birikiyorsa muayeneye o aktarır. Çalışan ebeveynin yazdığı üç satır, muayene odasında çocuğun sesi olur.
Öğretmen gözlemini de günlüğe ekleyin: "Derste dalıyor", "arka sıradan duymuyor", "teneffüste yorgun" notları, okul çağı KBB tablolarının (özellikle sessiz orta kulak sıvısının) ilk işaretleri olabilir. Aile, okul ve hekim; çocuk sağlığında aynı defterin üç kalemidir.
Randevu gününün küçük hazırlık listesiyle bitirelim: Günlüğünüz telefonunuzda, ilaç listeniz cebinizde, varsa eski tetkikleriniz (işitme testi, film, rapor) yanınızda olsun; işitme testi ihtimaline karşı kulaklarınız o sabah dış temizlik müdahalesi görmesin ve randevuya aç karnına gelmeniz gerekmez. Küçük hazırlık, büyük verim; formül bu kadar yalın.
Keçiören Kbb doktoru tavsiye ölçütlerine gelince; bu yazının penceresinden bakarsak liste kendiliğinden çıkar: İyi hekim, günlüğünüzü ciddiye alan hekimdir. Getirdiğiniz kayda göz atan, tanık gözlemini dinleyen, telefonunuzdaki ses kaydına kulak veren muayene düzeni; öykünün değerini bilen düzendir. Buna ekleyin: Eksiksiz muayene (şikayet kulakta olsa da burun-boğazın görülmesi), anlaşılır anlatım, basamaklı tedavi anlayışı (önce doğru tanı, sonra gereken kadar tedavi) ve ulaşılabilir bir kontrol-iletişim hattı. Bir ölçüt de randevu düzenidir: Aceleye getirilmeyen, sorularınıza vakit kalan görüşme süresi.
Günlük yöntemi, aile sağlığının diğer alanlarına da taşınabilir bir alışkanlıktır; ama en parlak karşılığını, dalgalı seyreden KBB şikayetlerinde verir. Birkaç satırlık düzen; tanıyı hızlandırır, gereksiz ilaç denemelerini azaltır ve kontrol muayenelerini ölçülebilir kılar.
Op. Dr. Kemal Özcan, Kulak Burun Boğaz uzmanı olarak bu yazıdaki öykü-temelli yaklaşımla çalışmaktadır: Yetişkin ve çocuk KBB şikayetlerinin tanı ve tedavisi, horlama-uyku değerlendirmesi ve burun-kulak cerrahisi aynı çatıdadır; muayeneler, hastanın anlatımına vakit ayıran bir düzenle planlanır. Adres: Doğan Taşdelen Bulvarı No: 57, Ümitköy / Çankaya; Keçiören'den Çevreyolu ile yaklaşık yarım saat. Randevu: +90 545 178 9444. Randevunuzu aldıktan sonra bu yazıya dönün, beş soruluk günlüğünüzü başlatın; muayene gününe, anlatacaklarınız hazır gelin. Anlatabilen hasta, hızlı iyileşen hastadır; kalem sizde, dinleyen burada.